Aşırı terleme, tıpta hiperhidroz olarak adlandırılır ve kişinin günlük yaşamını, giyim seçimlerini ve sosyal ilişkilerini etkileyecek düzeyde, ortam sıcaklığı veya fiziksel etkinlikle açıklanamayan terlemeyi tanımlar. En sık koltuk altı, el ayası, ayak tabanı ve saçlı deri etkilenir. Botulinum toksini uygulamasında, ter bezlerini uyaran sinir iletisi hedef bölgede geçici olarak azaltılır.
Önce terlemenin nedeni değerlendirilir
Terleme iki ana grupta incelenir. Birincil hiperhidroz genellikle gençlik yıllarında başlar, belirli bölgelerde ve iki taraflı görülür, uykuda azalır. İkincil hiperhidroz ise tiroid hastalıkları, diyabet, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, nörolojik tablolar, menopoz ve daha ender olarak başka hastalıklara bağlı olarak gelişir. Yaygın terleme, gece terlemesi, ateş, kilo kaybı veya tek taraflı terleme gibi bulgular varsa öncelikle bu nedenler araştırılır ve gerekirse kan tetkiki istenir. Altta yatan bir hastalık varsa önce o tablonun değerlendirilmesi gerekir; uygulama bu değerlendirmenin yerine geçmez.
Kimler için uygun olabilir?
Yaklaşım basamaklıdır. İlk aşamada alüminyum klorür içeren tıbbi antiperspiranlar ve uygun hijyen önlemleri denenir. Bu önlemler yeterli olmadığında ya da ciltte tahammül edilemeyen irritasyona yol açtığında botulinum toksini uygulaması değerlendirilebilir. Uygulama özellikle koltuk altı tutulumunda tercih edilir; el ayası ve ayak tabanı uygulamaları daha ağrılıdır ve ek anestezi yöntemleri gerektirir.
Gebelik ve emzirme dönemi, miyastenia gravis ve Lambert-Eaton sendromu gibi nöromüsküler hastalıklar, uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon veya cilt hastalığı, ürün içeriğine karşı bilinen aşırı duyarlılık, kanama–pıhtılaşma bozukluğu ve aminoglikozid grubu antibiyotik kullanımı uygulamanın ertelenmesini veya yapılmamasını gerektirebilir.
Uygulama nasıl yapılır?
- Değerlendirme. Terlemenin başlangıcı, yaygınlığı, günlük yaşama etkisi ve olası ikincil nedenler sorgulanır.
- Alanın belirlenmesi. Gerekli görüldüğünde iyot–nişasta testi ile terlemenin yoğun olduğu alan haritalanır ve sınırlar işaretlenir.
- Hazırlık. Bölge temizlenir; yüzeysel anestezik krem, soğuk uygulama veya el ayası için blok anestezi uygulanır.
- Uygulama. İşaretlenen alana, belirli aralıklarla çok sayıda yüzeysel ve küçük hacimli enjeksiyon yapılır.
- Kontrol. İşlem sonrası talimatlar verilir; etkinin oturması için ortalama iki hafta sonra kontrol planlanır.
İşlem sonrasında ne olur?
Enjeksiyon noktalarında kısa süreli hassasiyet, kızarıklık ve morluk görülebilir. Etki genellikle üçüncü ve yedinci gün arasında başlar; değerlendirme için ortalama iki hafta beklenir. İlk gün yoğun egzersizden, sauna ve sıcak duştan, bölgeye masaj yapmaktan ve koltuk altı uygulamasında tıraştan kaçınılması istenir.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Uygulamaya özgü riskler arasında enjeksiyon bölgesinde ağrı ve morluk, geçici kas güçsüzlüğü, el ayası uygulamalarında parmak kaslarında zayıflığa bağlı kavrama gücünde geçici azalma, baş ağrısı, tedavi edilen alanın çevresinde telafi edici terleme hissi, ciltte geçici kaşıntı ve nadiren alerjik reaksiyon bulunur. El uygulamalarında ince el becerisi gerektiren işlerle uğraşan kişilerin bu riski önceden bilmesi önemlidir. Uygulamanın tıbbi ortamda, yetkili hekim tarafından, ruhsatlı ve soğuk zinciri korunmuş ürünlerle ve doğru doz hesabıyla yapılması gerekir. Uygulamaya ilişkin riskler ve diğer seçenekler önceden açıklanır. Onam olmadan hiçbir işleme başlanmaz.
Etki ne kadar sürer?
Etki kalıcı değildir ve uygulama hiperhidrozu ortadan kaldırmaz; terlemeyi belirli bir süre boyunca azaltmayı hedefler. Süre; uygulanan bölgeye, doza, terlemenin şiddetine ve kişinin yanıtına göre değişir. El ayası gibi bölgelerde etki süresi genellikle koltuk altından farklıdır. Bu nedenle sitemizde ortalama bir süre vaadi verilmemektedir; tekrar zamanlaması hekim değerlendirmesine göre belirlenir.
Önemli. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Uygulamanın size uygun olup olmadığı, olası riskleri ve beklenen süreç ancak muayene sonrasında, kişiye özel olarak değerlendirilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir; hiçbir sonuç taahhüt edilmez.
Sık sorulan sorular
Uygulamanın etkisi kalıcı değildir; ter bezlerinin uyarılması zamanla yeniden başlar. Etkinin ne kadar süreceği uygulanan bölgeye, doza ve kişinin terleme düzeyine göre değişir, bu nedenle sabit bir süre verilmez. Tekrar uygulama gerekebilir.
Uygulama öncesinde terlemenin nedeninin araştırılması önemlidir. Tiroit hastalıkları, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar ve hormonal değişiklikler terlemeyi artırabilir; bu durumlarda öncelik altta yatan nedenin değerlendirilmesidir. Uygulama sonrasında bölgeye komşu kaslarda geçici güçsüzlük gibi yan etkiler görülebilir ve olasılıklar onam sürecinde anlatılır.
